PDA

Επιστροφή στο Forum : Άγιο Όρος



steangle
07.12.2007, 09:39
http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif ΙΣΤΟΡΙΚΟ

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=8501&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Το Άγιον Όρος είναι η ανατολικότερη από τις τρεις χερσονήσους της Χαλκιδικής.
Έχει μήκος περίπου 60 χλμ., πλάτος 8 μέχρι 12 χλμ. και καλύπτει μια έκταση περίπου 360 τ.μ.
Γύρω από την ονομασία και την παλαιότερη ιστορία του Όρους υπάρχουν πολλοί και διάφοροι θρύλοι και παραδόσεις.
Οι αρχαίοι ονόμαζαν Ακτή ολόκληρη τη χερσόνησο.
Οι πηγές αναφέρουν την ύπαρξη επτά πολισμάτων κατά τους προχριστιανικούς χρόνους: Σάνη, Θύσσος, Κλεωναί, Δίον, Ολόφυξος, Ακρόθωοι, Απολλωνία.

Κατάλληλος σαν τοποθεσία ο Άθως συγκέντρωσε ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους πολλούς μοναχούς, που προέρχονταν από όλα τα σημεία της αυτοκρατορίας.
Σύμφωνα με γραπτές πηγές ήδη από τα 843 υπάρχουν ομάδες ασκητών, που είχαν κάποια οργάνωση με κύρος και αναγνώριση, γεγονός που σημαίνει ότι τουλάχιστον από τις τελευταίες δεκαετίες του 9ου αι. η χερσόνησος γνώρισε αναχωρητές μοναχούς.
Το 883 υπάρχει κάποια μορφή κοινοτικής οργάνωσης στον Άθω, αφού το έτος αυτό εκδόθηκε το σιγίλλιο, έγγραφο του Βασιλείου Α', με το οποίο ρυθμίζονται υποθέσεις που αφορούν όλη τη χερσόνησο.
Η παρουσία του οσίου Αθανασίου στον Άθω από τα μέσα του 10ου αι. επέδρασε καταλυτικά στην εξέλιξη των αγιορειτικών πραγμάτων με την ίδρυση οργανωμένης μοναστικής πολιτείας.
Οι προσπάθειες του οσίου επικυρώθηκαν με το Τυπικό του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή το 972 και το μεταγενέστερο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου το 1045, που αποσκοπούσαν στην οργάνωση της αγιορειτικής διοίκησης και στη θέσπιση γενικότερων κανόνων μοναχικής συμπεριφοράς.
Η ίδρυση της Μεγίστης Λαύρας από τον όσιο με τη βοήθεια του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά ήταν η απαρχή νέων μοναστικών δεδομένων για το Άγιον Όρος.
Την ίδρυση της μονής αυτής ακολουθεί η ίδρυση και άλλων μοναστηριακών συγκροτημάτων, των Ιβήρων, του Βατοπεδίου και άλλων μεγάλων μονών. Στον 11ο αι., αφού πια σταθεροποιείται ο κοινοβιακός βίος στο Όρος, ιδρύθηκαν πολλά μοναστήρια τα οποία έφτασαν τα 180.
Ήδη πλέον με το τυπικό του Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου επισημοποιήθηκε η χρήση της ονομασίας "Άγιον Όρος" για όλη τη χερσόνησο.
Στο τέλος του 11ου αι. ανακόπτεται η προηγούμενη μεγάλη ακμή του αθωνικού μοναχισμού, ενώ στο 12ο αι. περιορίζεται η ίδρυση νέων μοναστηριών.

To 13o αι., στην περίοδο της Λατινοκρατίας, το Όρος υπέφερε από τις φράγκικες επιδρομές, από τις οποίες απαλλάχθηκε μετά την επανάκτηση της Κωνσταντινούπολης (1261). Το 14ο αι. με τις επιδρομές των Καταλανών πειρατών, ο αριθμός των μοναστηριών μειώθηκε σε 25, από τα οποία τα 19 σώζονται μέχρι σήμερα.
Με την άλωση της Θεσσαλονίκης (1430) και αργότερα της Κωνσταντινούπολης (1453) το Άγιον Όρος κατακτάται από τους Οθωμανούς. Οι δυσβάστακτοι φόροι και οι δημεύσεις των περιουσιών από τις οθωμανικές αρχές δημιούργησαν μεγάλη οικονομική κρίση στις μονές. Προστάτες και δωρητές του Αγίου Όρους αναδεικνύονται οι ηγεμόνες των παραδουνάβιων χωρών, οι τσάροι της Ρωσίας, καθώς και πολλοί πατριάρχες. Στην περίοδο της τουρκοκρατίας, και κυρίως το 17ο και 18ο αι., έγινε το πνευματικό κέντρο του ελληνισμού. Η πνευματική αυτή όμως εξέλιξη του Αγίου Όρους και η ανοδική του πορεία σταμάτησαν με την έκρηξη της Επανάστασης το 1821, την οποία οι αγιορετικές μονές βοήθησαν με πολλούς και διαφόρους τρόπους.
Πολλοί μάλιστα μοναχοί εγκαταλείπουν τον τόπο της άσκησής τους, είτε για να αποφύγουν τις βαρβαρότητες του οθωμανικού στρατού, είτε για να πολεμήσουν εναντίον τους μαζί με τους άλλους Έλληνες.
Μετά το τέλος της Επανάστασης το Όρος μπαίνει σε μια νέα περίοδο ακμής, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

steangle
07.12.2007, 09:44
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=4023&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifΣτο Άγιον Όρος σήμερα υπάρχουν και λειτουργούν είκοσι συνολικά μονές.
Η σειρά ιεραρχίας, όπως αυτή οριστικοποιήθηκε το 18ο αι. είναι η εξής:
1. Μεγίστη Λαύρα,
2. Βατοπεδίου,
3. Ιβήρων,
4. Χελανδαρίου (Σέρβικη),
5. Διονυσίου,
6. Κουτλουμουσίου,
7. Παντοκράτορος,
8. Ξηροποτάμου,
9. Ζωγράφου (Βουλγάρικη),
10. Δοχειαρίου,
11. Καρακάλλου,
12. Φιλοθέου,
13. Σίμωνος Πέτρας,
14. Αγίου Παύλου,
15. Σταυρονικήτα,
16. Ξενοφώντος,
17. Γρηγορίου,
18. Εσφιγμένου,
19. Αγίου Παντελεήμονος (Ρωσική),
20. Κωνσταμονίτου.
Πρόκειται για οικοδομικά συγκροτήματα, όπου οχυρωματικής μορφής πτέρυγες με πύργο ορίζουν μία εσωτερική αυλή, στο κέντρο της οποίας υψώνεται συνήθως ο κεντρικός ναός, το καθολικό.
Εκτός από αυτόν, υπάρχουν η τράπεζα, παρεκκλήσια, φιάλες και άλλα βοηθητικά κτίρια.
Οι μονές είναι οργανωμένες σε κοινόβια με επικεφαλής τον Ηγούμενο. Εκτός από τις παραπάνω κυρίαρχες μονές υπάρχουν και υποτελή σε αυτές ιδρύματα. Χωρίζονται σε σκήτες, κελλιά, καλύβες και καθίσματα.
Οι σκήτες είναι δώδεκα και εξωτερικά δίνουν την εντύπωση μοναστηριών. Στο κέντρο υψώνεται το Κυριακό, ο ναός της σκήτης.
Τη διοίκηση στις σκήτες ασκεί ο Δικαίος.
Χωρίζονται σε κοινοβιακές και ιδιόρρυθμες.
Οι κοινοβιακές είναι τέσσερις:
του Τιμίου Προδρόμου (Μεγίστης Λαύρας),
του Αγίου Ανδρέα (Βατοπεδινή),
της Κοίμησης της Θεοτόκου (του Αγίου Παντελεήμονος) και
του Προφήτου Ηλιού (Παντοκρατορινή).
Οι οκτώ ιδιόρρυθμες είναι :
της Αγίας Άννης (Μεγίστης Λαύρας),
των Καυσοκαλυβίων (Μεγίστης Λαύρας),
του Αγίου Δημητρίου (Βατοπεδινή),
του Τιμίου Προδρόμου (Ιβηριτική),
του Αγίου Παντελεήμονος (Κουτλουμουσιανή),
του Λάκκου (Αγίου Παύλου),
η Νέα Σκήτη (Αγίου Παύλου) και
του Ευαγγελισμού (Ξενοφωντινή).
Τα κελλιά είναι ευρύχωρες αγροικίες με ενσωματωμένο ναό.
Η καλύβα έχει χαρακτηριστικά κελλιού, χωρίς αγροτική έκταση.
Είδος καλύβας είναι το κάθισμα, μικρό οίκημα κοντά στην κυρίαρχη μονή.

Το σύστημα της διοικήσεως του Αγίου Όρους στηρίζεται στα επτά τυπικά που εκδόθηκαν από την εμφάνιση της μοναχικής ζωής στον Άθω μέχρι τις αρχές του περασμένου αιώνα, καθώς και στον Καταστατικό Χάρτη του 1924, που επικυρώθηκε με Ν.Δ. το 1926.
Την εξουσία ασκεί η Ιερά Σύναξη που αποτελείται από τους είκοσι αντιπροσώπους των ισάριθμων μονών.
Την εκτελεστική εξουσία ασκεί η Ιερά Επιστασία που αποτελείται από τέσσερα μέλη με πρόεδρο τον Πρώτο ή Πρωτεπιστάτη.
Πρωτεύουσα του Αγίου Όρους είναι οι Καρυές, όπου εδρεύει η Ιερά Κοινότητα και ο διοικητής του Αγίου Όρους, που υπάγεται στο Υπουργείο Εξωτερικών και είναι υπεύθυνος για την πιστή εφαρμογή του Καταστατικού Χάρτη και γενικά για την τάξη και την ασφάλεια.
Σήμερα, όλες οι μονές και τα ιερά προσκυνήματα του Αγίου Όρους είναι επισκέψιμα, αποκλειστικά όμως για τους άνδρες (άβατον γυναικών), μετά όμως από συνεννόηση με τις μονές και την έκδοση του σχετικού Διαμονητηρίου.

steangle
07.12.2007, 09:56
Μονή Μεγίστης Λαύρας

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1147&size=m3 (http://javascript%3cb%3e%3c/b%3E:;) http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif Η Μονή της Μεγίστης Λαύρας βρίσκεται στο δυσπρόσιτο νοτιοανατολικό άκρο της αθωνικής Χερσονήσου.
Ιδρυτής της υπήρξε ο Αθανάσιος ο Αθωνίτης από την Τραπεζούντα.
Ο Αθανάσιος, καθηγητής στην Κωνσταντινούπολη, πήγε στο Όρος ως ερημίτης πιθανότατα το 957.
Προσωπικός φίλος του στρατηγού Νικηφόρου Φωκά, ο οποίος τον κάλεσε στην Κρήτη κατά την διάρκεια της εκστρατείας του για την ανακατάληψη του νησιού από τους Άραβες το 960-961, πήρε πλούσιο τμήμα από τα λάφυρα για να ιδρύσει μια καινούργια Λαύρα, δηλαδή ένα μικρό κοινόβιο.
Όταν ο Νικηφόρος Φωκάς έγινε αυτοκράτορας, η Λαύρα έγινε βασιλική μονή και έλαβε πλούσιες επιχορηγήσεις και φορολογική ατέλεια.
Η Μεγίστη Λαύρα, όπως ονομάσθηκε η μονή, ακολούθησε την οργάνωση των μεγάλων κοινοβιακών μοναστηρίων, κάτι που προκάλεσε την αντίθεση των παροδοσιακών ερημιτών του Όρους.
Ο διάδοχος του Φωκά, αυτοκράτορας Ιωάννης Τσιμισκής υπέγραψε το 972 τον περίφημο Τράγο, το πρώτο τυπικό του Αγίου Όρους, στο οποίο ορίζεται ένα καθεστώς συνύπαρξης του αναχωρητικού και του κοινοβιακού συστήματος.
Η Λαύρα υπήρξε το πρώτο μεγάλο κοινόβιο στο Όρος με ογδόντα περίπου μοναχούς.
Τον 11ο αιώνα ο αριθμός των μοναχών θα φτάσει τους επτακόσιους.

Το μοναστικό συγκρότημα, το οποίο περιβάλλει ισχυρό τείχος, περιλαμβάνει το καθολικό, τη φιάλη, τη τράπεζα, το μαγειρείο, το αρτοποιείο, το δοχείο (αποθήκη λαδιού), το σκευοφυλάκιο, το ιματιοφυλάκιο, το νοσοκομείο και τη βιβλιοθήκη.
Στον περίβολο βρίσκονται επίσης δύο μεγάλοι ναοί,η Παναγία Κουκουζέλισσα και ο Άγιος Μιχαήλ Συννάδων της Φρυγίας.
Στις τέσσερις πτέρυγες που περιβάλλουν το συγκρότημα βρίσκονται τα κελλιά των μοναχών, οι ξενώνες, παρεκκλήσια κ.ά. Ο αρσανάς (λιμάνι) της μονής βρίσκεται στο οχυρό λιμανάκι Μανδράκι.

Το καθολικό της μονής της Λαύρας που τιμάται στη μνήμη του Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτη, σύμφωνα με νεότερες έρευνες άρχισε να κτίζεται το 963 ως σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο, ο οποίος στηριζόταν σε τέσσερις πεσσούς.
Το 1002, ή πέντε χρόνια νωρίτερα, προστέθηκαν στο καθολικό οι πλάγιες αψίδες, οι λεγόμενοι χοροί.
Πρόκειται για μια τροποποίηση της αρχικής κάτοψης, η οποία απαντά στις λειτουργικές απαιτήσεις των αθωνίτικων μοναστηριών, στεγάζοντας τους χορούς των μοναχών οι οποίοι έψελναν κατά τη διάρκεια της λειτουργίας. Δημιουργείται έτσι ένας νέος αρχιτεκτονικός τύπος, ο λεγόμενος σταυροειδής εγγεγραμμένος αθωνίτικου τύπου, ο οποίος γνωρίζει μεγάλη διάδοση όχι μόνο στις μονές του Αγίου Όρους, αλλά και σε όλα τα Βαλκάνια από την μεσοβυζαντινή έως και την μεταβυζαντινή περίοδο.
Σε μεταγενέστερες επεμβάσεις ανήκει και η λιτή και τα δύο παρεκκλήσια βόρεια και νότια αυτής.

Από τον τοιχογραφικό διάκοσμο της εποχής της ανέγερσης του καθολικού δεν διασώζονται παραστάσεις. Το 1535 το καθολικό της μονής τοιχογραφείται από τον σημαντικό κρητικό ζωγράφο Θεοφάνη Στρελίτσα ή Μπαθά, μοναχό της Λαύρας, ο οποίος νωρίτερα είχε εργασθεί στα Μετέωρα. Εκπρόσωπος της «κρητικής σχολής?, αντλεί τα προτυπά του από τα έργα των κρητικών ζωγράφων του 15ου αιώνα, προσαρμόζοντας με μεγάλη επιτυχία τη διάταξη των συνθέσεων στις μεγάλες επιφάνειες του καθολικού. Εκτός από το καθολικό, ο Θεοφάνης με τους δύο γιούς του διακόσμησε και την Τράπεζα της Μονής καθώς και μέρος από το Δοχείο (αποθήκη λαδιού) και τα μαγειρεία.

Η μονή κατοικείται σήμερα από 50 περίπου μοναχούς, οι οποίοι καθημερινά ασχολούνται τόσο με τα μοναχικά τους καθήκοντα (λειτουργίες, προσευχή κ.λ.π.) όσο και με τη φιλοξενία και εξυπηρέτηση δεκάδων επισκεπτών από όλο τον κόσμο.
Η μονή παραμένει ανοικτή όλες τις ημέρες του χρόνου από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου.
Η πρόσβαση κατά τους χειμερινούς μήνες γίνεται με δυσκολία.
Για επίσκεψη εργασίας (μελέτη, φωτογράφηση κ.λ.π.) απαιτείται προηγούμενη συνεννόηση τόσο με τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων όσο και με την ίδια τη μονή.

steangle
07.12.2007, 10:03
Μονή Βατοπεδίου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=901&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Η Μονή Βατοπεδίου κτίστηκε στο β΄ μισό του 10ου αι. από τρεις μοναχούς τον Αθανάσιο, τον Νικόλαο και τον Αντώνιο, οι οποίοι κατάγονταν από την Αδριανούπολη και χρημάτισαν μαθητές του Αγίου Αθανασίου της Λαύρας. Κτήρια κτίστηκαν σε όλες τις εποχές μέχρι και το 19ο αι.

Πρόκειται για ένα μεγάλο μνημειακό σύνολο που περικλείεται από υψηλό τείχος και κτήρια οργανωμένα σε σχήμα τριγώνου. Μέσα στην ευρύτερη αυλή βρίσκεται ο κεντρικός ναός (Ευαγγελισμός της Θεοτόκου), η σταυρόσχημη τράπεζα και πολλά παρεκκλήσια, με κυριότερο αυτό της Αγίας Ζώνης.
Στον κεντρικό ναό σώζονται τα μοναδικά εντοίχεια ψηφιδωτά που υπάρχουν στο Άγιον Όρος, ενώ οι τοιχογραφίες του, ζωγραφισμένες στα 1312, αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα μνημειακά σύνολα της παλαιολόγειας αναγέννησης.
Τμήματα των τοιχογραφιών αυτών αποδίδονται στο εργαστήριο του φημισμένου ζωγράφου Μανουήλ Πανσέληνου από τη Θεσσαλονίκη.

Η μονή κατοικείται σήμερα με πάνω από 50 μοναχούς και αυτή την περίοδο βρίσκεται σε μεγάλο οικοδομικό οργασμό προκειμένου να αναστηλωθούν τα μεγάλα κτήρια.

Εκτός από τις τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά, η μονή διαθέτει μεγάλο αριθμό φορητών εικόνων, χειρογράφων και ιερών σκευών μοναδικής αξίας. Είναι ανοικτή για όλους τους επιστήμονες του κόσμου σε όλους τους τομείς, εφόσον βέβαια υπάρξει πρώτα συνεννόηση με τη μονή και τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.
http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif

steangle
07.12.2007, 10:09
Μονή Ιβήρων

http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifhttp://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1151&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Τρίτη στην τάξη μεταξύ των είκοσι μονών του Αγίου Όρους, η Τρίτη στην τάξη μεταξύ των είκοσι μονών του Αγίου Όρους, η Μονή Ιβήρων κτίστηκε στο τέλος του 10ου αι. από τους Γεωργιανούς (Ίβηρες) μοναχούς Ιωάννη και Ευθύμιο στη θέση όπου παλαιότερα υπήρχε η Μονή του Κλήμεντος. Όπως και άλλες μονές, γνώρισε μεγάλη άνθιση κατά το 16ο αι. και μεγάλα ζωγραφικά έργα εκτελέστηκαν την εποχή αυτή (τοιχογραφίες καθολικού κ.λ.π.)

Κτισμένη δίπλα στη θάλασσα, περιβάλλεται από τις τέσσερις πτέρυγες σε σχήμα ορθογωνίου. Στο κέντρο βρίσκεται ο κεντρικός ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου, που χρονολογείται από την εποχή των κτητόρων (10ος αι.), καθώς και τα δύο σημαντικά για την ιστορία τους παρεκκλήσια, της Παναγίας Πορταΐτισσας και του Τιμίου Προδρόμου του Κλήμεντος. Το μεγαλύτερο τμήμα των πτερύγων ανοικοδομήθηκε στη θέση παλαιοτέρων κτηρίων κατά το 19ο αι.

Πολυμελής μοναχική αδελφότητα έχει επιδοθεί σήμερα στην αποκατάσταση των ερειπωμένων κτηρίων που περιβάλλουν την μονή, παράλληλα με τη φιλοξενία των προσκυνητών και την εξυπηρέτηση πολλών επιστημόνων, που καταφθάνουν από όλο τον κόσμο για την μελέτη του ιστορικού πλούτου της μονής.

Η μονή εορτάζει τη 15η Αυγούστου -Κοίμηση της Θεοτόκου- (28η Αυγούστου με το Νέο Ημερολόγιο) και ο εορτασμός κάθε χρόνο γίνεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα. Πλήθος κόσμου συρρέει για τα θρυλούμενα θαύματα της Παναγίας Πορταΐτισσας, κτίστηκε στο τέλος του 10ου αι. από τους Γεωργιανούς (Ίβηρες) μοναχούς Ιωάννη και Ευθύμιο στη θέση όπου παλαιότερα υπήρχε η Μονή του Κλήμεντος. Όπως και άλλες μονές, γνώρισε μεγάλη άνθιση κατά το 16ο αι. και μεγάλα ζωγραφικά έργα εκτελέστηκαν την εποχή αυτή (τοιχογραφίες καθολικού κ.λ.π.)

Κτισμένη δίπλα στη θάλασσα, περιβάλλεται από τις τέσσερις πτέρυγες σε σχήμα ορθογωνίου. Στο κέντρο βρίσκεται ο κεντρικός ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου, που χρονολογείται από την εποχή των κτητόρων (10ος αι.), καθώς και τα δύο σημαντικά για την ιστορία τους παρεκκλήσια, της Παναγίας Πορταΐτισσας και του Τιμίου Προδρόμου του Κλήμεντος. Το μεγαλύτερο τμήμα των πτερύγων ανοικοδομήθηκε στη θέση παλαιοτέρων κτηρίων κατά το 19ο αι.

Πολυμελής μοναχική αδελφότητα έχει επιδοθεί σήμερα στην αποκατάσταση των ερειπωμένων κτηρίων που περιβάλλουν την μονή, παράλληλα με τη φιλοξενία των προσκυνητών και την εξυπηρέτηση πολλών επιστημόνων, που καταφθάνουν από όλο τον κόσμο για την μελέτη του ιστορικού πλούτου της μονής.

Η μονή εορτάζει τη 15η Αυγούστου -Κοίμηση της Θεοτόκου- (28η Αυγούστου με το Νέο Ημερολόγιο) και ο εορτασμός κάθε χρόνο γίνεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα. Πλήθος κόσμου συρρέει για τα θρυλούμενα θαύματα της Παναγίας Πορταΐτισσας.

steangle
07.12.2007, 10:12
Μονή Χελανδαρίου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1154&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Η ιστορία της Μονής Χελανδαρίου αρχίζει το 10ο αι., αλλά μετά την ερήμωσή της παραχωρήθηκε από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Γ΄ το 1198 στους Σέρβους ηγεμόνες Στέφανο Νεμάνια και το γιο του Ράστκο, οι οποίοι έγιναν μοναχοί (Συμεών και Σάββας αντίστοιχα) και προέβησαν στην ανοικοδόμηση νέων κτηρίων. Τόσο κατά το 14ο αι. όσο και τους επόμενους, η μονή γνώρισε μεγάλη ακμή και συγκέντρωσε πλούτο και κειμήλια από αυτοκρατορικές και ιδιωτικές δωρεές.

Είναι από τις μεγαλύτερες σε έκταση και πλουσιότερες σε κειμήλια μονές του Αγίου Όρους. Η Μονή Χελανδαρίου αποτελεί το κύριο πνευματικό κέντρο των Σέρβων από το 12ο αι. μέχρι σήμερα. Εκτός από τον κεντρικό ναό, που τιμάται στη μνήμη των Εισοδίων της Θεοτόκου, υπάρχουν πλήθος παρεκκλησίων (του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και του Αγίου Τρύφωνος), η Τράπεζα και οι πτέρυγες με τα κελλιά των μοναχών και άλλα βοηθητικά κτήρια (Ξενώνας, Βιβλιοθήκη κ.λ.π.).

Η σημερινή μοναχική αδελφότητα διατηρεί ακμαίες τις σχέσεις της με το Σερβικό λαό αλλά και το ελληνικό στοιχείο του Αγίου Όρους και της γύρω περιοχής γενικά.

Εκτός από τον πλούτο των τοιχογραφιών (πύργος Αγίου Γεωργίου, καθολικό, παλαιά και νέα Τράπεζα κ.λ.π.) η μονή διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες σλαβικών αλλά και ελληνικών χειρογράφων. Επίσης, έχει στην κατοχή της πλήθος εικόνων όλων των εποχών από το 12ο αι. μέχρι σήμερα.

steangle
07.12.2007, 10:14
Μονή Διονυσίου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1157&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Η Μονή Διονυσίου κτίστηκε στα μέσα του 14ου αι. από το μοναχό Όσιο Διονύσιο από την Κορυσσό της Καστοριάς και με οικονομική ενίσχυση του αυτοκράτορα Αλεξίου Γ΄ Κομνηνού από την Τραπεζούντα. Το 1535 καταστράφηκε από πυρκαγιά. Ανοικοδομήθηκε και πάλι και έκτοτε παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη αρχιτεκτονικά και κτιριακά μέχρι σήμερα.

Πρόκειται για ένα από τα πιο τολμηρά αρχιτεκτονικά σύνολα, στηριγμένο σε ένα βράχο που υψώνεται κατακόρυφα πάνω στη θάλασσα. Αν και ο χώρος στο εσωτερικό είναι ιδιαίτερα περιορισμένος, παρόλα αυτά υπάρχει όχι μόνο ο κεντρικός ναός (Γενέσιο Τιμίου Προδρόμου), αλλά και πλήθος παρεκκλησίων, πολλά από τα οποία είναι τοιχογραφημένα. Μέσα στη μονή βρίσκεται και ο αμυντικός πύργος, κτισμένος το 1520 και χρησιμoποιείται κατά εποχές για τη φύλαξη της πολύτιμης βιβλιοθήκης της μονής.

Η μονή κατοικείται από νέα δυναμική μοναστική αδελφότητα, η οποία φρόντισε και για τον εξωραϊσμό των παλαιών κτηρίων.

Ο καθολικός ναός έχει τοιχογραφηθεί το 1546 από το ζωγράφο Τζώρτζη, έναν από τους κύριους εκπροσώπους της κρητικής σχολής των μέσων του 16ου αι. Η Τράπεζα έχει τοιχογραφηθεί σε δύο περιόδους: στα μέσα του 16ου αι. και το 1603. Η μονή διαθέτει μία από τις πιο αξιόλογες συλλογές έργων τέχνης (κυρίως φορητών εικόνων) και χειρογράφων εικονογραφημένων.

steangle
07.12.2007, 10:18
Μονή Κουτλουμουσίου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1159&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Η Μονή Κουτλουμουσίου είναι ένα κτηριακό συγκρότητα ορθογώνιου σχήματος με σχετικά ευρύχωρη αυλή, στο κέντρο της οποίας υψώνεται ο καθολικός ναός (Μεταμόρφωση του Σωτήρος). Η Τράπεζα κτίστηκε στις μέρες μας (1995), ενώ ο μικρός ναός -κτίσμα του 16ου αι.- καλύπτεται με πέντε τρούλους και διαθέτει υαλόφρακτο εξωνάρθηκα.

Η αρχική μονή χρονολογείται πριν το 12ο αι., αλλά στο 14ο αι. ο ηγούμενος Χαρίτων από την Ίμβρο φρόντισε για την ανάπτυξη της Μονής Κουτλουμουσίου. Μεγάλες πυρκαγιές, αλλά και κατολισθήσεις δημιούργησαν τεράστια προβλήματα σε όλη τη διάρκεια της ζωής της μονής.

Εκτός από τις τοιχογραφίες του καθολικού, που χρονολογούνται στα μέσα του 16ου αι., η μονή διαθέτει περισσότερα από 600 χειρόγραφα, απλά και εικονογραφημένα. Διαθέτει επίσης σπουδαίο ιστορικό αρχείο και μεγάλο αριθμό παλαιών εντύπων βιβλίων.

Η μονή κατοικείται από πολυάριθμη αδελφότητα που αγωνίζεται να αποκαταστήσει τη σωστή λειτουργία, μετά την πυρκαγιά του 1981, παράλληλα με τη φιλοξενία και την εξυπηρέτηση των προσκυνητών.

steangle
07.12.2007, 10:22
Μονή Παντοκράτορος

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1162&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή Παντοκράτορος είναι κτισμένη πάνω στη θάλασσα, στη βορειοανατολική πλευρά του Αγίου Όρους και είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Το καθολικό της μονής είναι αθωνικού τύπου με τοιχογραφίες του 14ου αι., που επιζωγραφήθηκαν το 1845. Η μονή έχει συνολικά δέκα πέντε παρεκκλήσια με σπουδαιότερο εκείνο της Κοίμησης της Θεοτόκου. Από τα κελλιά της μονής ξεχωρίζουν του Ραβδούχου (βρίσκεται στις Καρυές), πιθανώς του 10ου αι. και της Κοίμησης της Θεοτόκου που ονομάζεται "Άξιον Εστί", από όπου και η ομώνυμη θαυματουργή εικόνα. Στη μονή ανήκει και η Σκήτη του Προφήτη Ηλία.

Ιδρυτές της μονής ήταν δύο βυζαντινοί αξιωματούχοι, ο Αλέξιος και ο Ιωάννης, οι οποίοι στα μέσα του 14ου αι. μόνασαν σε κελλί, που με την ενίσχυση του αυτοκράτορα Ιωάννη Ε' Παλαιολόγου πήρε τη μορφή μοναστηριού. Μετά την πτώση της αυτοκρατορίας, η μονή ενισχύεται οικονομικά από ηγεμόνες παραδουνάβιων χωρών. Στα 1773 και πρόσφατα στα 1948, έγιναν δύο μεγάλες καταστρεπτικές πυρκαγιές.

Η μονή διαθέτει μία μεγάλη συλλογή φορητών εικόνων, εκκλησιαστικών σκευών και κειμηλίων, ενώ στη βιβλιοθήκη της φυλάσσονται 350 χειρόγραφα και πάνω από 3.500 βιβλία. Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 25 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 10:25
Μονή Ξηροποτάμου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1164&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή Ξηροποτάμου βρίσκεται στο μέσον της χερσονήσου του Άθω, στο δρόμο από τη Δάφνη στις Καρυές και είναι αφιερωμένη στους Τεσσαράκοντα Mάρτυρες. Το καθολικό της ανοικοδομήθηκε στα 1783. Η μονή διαθέτει αρκετά παρεκκλήσια και μερικά κελλιά.

Ιδρύθηκε στα τέλη του 10ου αι. πιθανώς από τον μοναχό Παύλο Ξηροποταμηνό και ευημερεί μέχρι την αρχή της Φραγκοκρατίας, οπότε και αρχίζουν οι πειρατικές επιδρομές. Στην υστεροβυζαντινή περίοδο ενισχύεται οικονομικά από τη δυναστεία των Παλαιολόγων, καθώς και από Σέρβους ηγεμόνες. Μετά την πτώση του Βυζαντίου, οι οθωμανικές επιδρομές, καθώς και δύο μεγάλες πυρκαγιές στα 1507 και 1609, επιφέρουν βαρύτατα πλήγματα στη μονή.

Από την πλούσια συλλογή κειμηλίων της μονής ξεχωρίζουν τo μεγαλύτερο στον κόσμο τεμάχιο Τιμίου Ξύλου, καθώς και το παναγιάριο από στεατίτη γνωστό ως ο δίσκος της Πουλχερίας. Η βιβλιοθήκη της μονής περιέχει γύρω στα 400 χειρόγραφα και περίπου 4.000 βιβλία. Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 30 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 10:28
Μονή Ζωγράφου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1167&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Η Μονή Ζωγράφου βρίσκεται πάνω στο βουνό, σε μια πλαγιά του βορειοδυτικού μέρους της χερσονήσου και είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Το καθολικό της μονής είναι κτίσμα των αρχών του 19ου αι. (1801) και ανήκει στον αγιορείτικο τύπο. Η μονή περιλαμβάνει στο εσωτερικό της οκτώ παρεκκλήσια, με σημαντικότερο αυτό της Παναγίας του Ακαθίστου, και οκτώ έξω από αυτήν. Στη μονή ανήκουν επίσης δύο εργαστήρια στις Καρυές και το κελλί της Μετομόρφωσης.

Η μονή ιδρύεται, σύμφωνα με την παράδοση, το 10ο αι. από τρία αδέλφια, τον Μωυσή, τον Ααρών και τον Ιωάννη από την Αχρίδα. Στην υστεροβυζαντινή περίοδο, η μονή καταστρέφεται από Καταλανούς πειρατές, αλλά ανοικοδομείται χάρη στην ενίσχυση των Παλαιολόγων, καθώς και ηγεμόνων παραδουνάβιων χωρών. Στη μονή αρχικά μόναζαν Βούλγαροι, Έλληνες και Σέρβοι. Από το 1845 όμως διαμένουν μόνο Βούλγαροι.

Εκτός από τις δύο θαυματουργές εικόνες του Αγίου Γεωργίου και τις άλλες δύο της Θεοτόκου του Ακαθίστου και της Επακούουσας, η μονή κατέχει και άλλα κειμήλια και εκκλησιαστικά σκεύη. Η βιβλιοθήκη της περιέχει 126 ελληνικά και 388 σλαβικά χειρόγραφα, καθώς και πάνω από 8.000 βιβλία.

Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 15 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 10:46
Μονή Δοχειαρείου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1169&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή Δοχειαρείου είναι ένα από τα κομψότερα και ωραιότερα μοναστήρια του Αγίου Όρους, δίπλα στη θάλασσα. Το συγκρότημα αρχίζει από την τράπεζα (παλαιά και νέα) και τελειώνει στο ψηλότερο σημείο σε ένα ψηλό πύργο που δεσπόζει του χώρου. Ανάλογα ψηλό είναι και το καθολικό (Άγιοι Αρχάγγελοι Γαβριήλ και Μιχαήλ) που υψώνεται πάνω στους τοίχους του παλαιότερου ναού.

Η ίδρυση της μονής ανάγεται στο δεύτερο μισό του 10ου αι. και αποδίδεται στο Ευθύμιο, μαθητή του Οσίου Αθανασίου της Λαύρας, ο οποίος είχε την υπηρεσία του ''Δοχείου'', εξ'ού και η ονομασία Δοχειαρίου. Στα μέσα του 16ου αι. (1568) κτίστηκαν ο καθολικός ναός και η τράπεζα. H τοιχογράφηση του καθολικού ανάγεται στα 1568, και της τράπεζας στα 1676 και 1700 (βόρειο τμήμα).

Εκτός από τις τοιχογραφίες του 16ου αι., στο καθολικό σώζονται και τοιχογραφίες του 18ου αι., που κοσμούν τον εξωνάρθηκα και αντιγράφουν με σπουδαία επιτυχία τοιχογραφίες του 14ου αι. από άλλα μνημεία. Επίσης αξιοσημείωτη είναι και η βιβλιοθήκη της μονής, όπου εκτός από τα πολύ σημαντικά ιστορικά έγγραφα, φυλάσσονται και περισσότερα από 400 χειρόγραφα.

Η μονή κατοικείται από δραστήρια αδελφότητα, η οποία μεριμνά για τις ποικίλες ανάγκες της. Η φιλοξενία των επιστημόνων και των προσκυνητών είναι δεδομένη.
http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif

steangle
07.12.2007, 10:48
Μονή Καρακάλλου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1170&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή Καρακάλλου βρίσκεται ανάμεσα στις μονές Μεγίστης Λαύρας και Ιβήρων, σε πλαγιά κοντά στη θάλασσα και είναι αφιερωμένη στους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Μέσα στο φρουριακό περίβολο της μονής βρίσκεται το καθολικό, αθωνικού τύπου, που είναι των μέσων του 16ου αι. και τοιχογραφήθηκε στις αρχές του 18ου αι. Η μονή διαθέτει επτά παρεκκλήσια, τέσσερα κελλιά στις Καρυές και δεκατέσσερα στο δάσος βορειοδυτικά από αυτήν.

Η μονή αναφέρεται σε έγγραφα του 1018 και του 1087. Το 13ο αι. ερημώνεται εντελώς, αλλά ανακαινίζεται από τους αυτοκράτορες Ανδρόνικο Β΄ και Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο. Στη συνέχεια δέχεται επιθέσεις πειρατών και Λατίνων. Το 16ο αι. καταστρέφεται εντελώς και ξανακτίζεται χάρη στην ενίσχυση των ηγεμόνων της Μολδοβλαχίας.

Στη μονή φυλάσσονται πολλές φορητές εικόνες, ιερά κειμήλια και εκκλησιαστικά σκεύη. Η βιβλιοθήκη της μονής περιέχει 279 χειρόγραφα και 2.500 περίπου βιβλία. Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 25 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 10:51
Μονή Φιλοθέου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1172&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Λίγο πιο πάνω από τη Μονή Καρακάλλου, σε ένα οροπέδιο βρίσκεται η Μονή Φιλοθέου, σε απόσταση περίπου 2,5 ωρών από τις Καρυές και είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Το καθολικό κτίζεται λίγο πριν από τα μέσα του 18ου αι. και τοιχογραφείται μετά. Η μονή διαθέτει εννέα παρεκκλήσια και δεκατρία κελλιά, το ένα εκ των οποίων βρίσκεται στις Καρυές.

Η μονή ιδρύεται στο τελευταίο τέταρτο του 10ου αι., αλλά μόλις στα τέλη του 11ου αι. παίρνει τη μορφή μοναστηριού. Στα τέλη του 13ου και του 14ου αι. ενισχύεται οικονομικά από τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες και τους Σέρβους ηγεμόνες. Στους μεταβυζαντινούς χρόνους, ηγεμόνες παραδουνάβιων χωρών προσφέρουν στη μονή σοβαρή οικονομική βοήθεια. Το 1871, η μονή, με εξαίρεση το καθολικό, την τράπεζα και τη βιβλιοθήκη, καίγεται ολόκληρη.

Η μονή διαθέτει πολλά κειμήλια, λείψανα αγίων και κυρίως την θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου Γλυκοφιλούσας. Στην βιβλιοθήκη υπάρχουν 250 χειρόγραφα και πολλά βιβλία.

Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 50 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 10:53
Μονή της Σιμωνόπετρας

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1175&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η επταώροφη Μονή της Σιμωνόπετρας είναι το τολμηρότερο οικοδόμημα του Αγίου Όρους. Είναι κτισμένη πάνω σε έναν απόκρημνο βράχο στη νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου και είναι αφιερωμένη στη Γέννηση του Χριστού. Η ονομασία της προέρχεται από τον ιδρυτή της, όσιο Σίμωνα, που έζησε στο Όρος στα μέσα του 14ου αι.

Στα τέλη του 16ου αι. η μονή καίγεται ολόκληρη, ξανακτίζεται και ξανακαίγεται στις αρχές του 17ου αι. Τότε αρχίζει μια περίοδος παρακμής που διακόπτεται από σύντομες περιόδους ανάκαμψης. Στα τέλη του 19ου αι. η μονή καίγεται ολόκληρη και ξανακτίζεται με εράνους από τη Ρωσία. Τότε ανακαινίζεται και το καθολικό, στους τρουλίσκους του οποίου πρόσφατα εντοπίστηκαν τοιχογραφίες του 17ου αι. Η μονή διαθέτει 15 παρεκκλήσια και πέντε κελλιά στις Καρυές.

Από άποψη κειμηλίων, η μονή κατέχει ένα τεμάχιο Τιμίου Ξύλου, λείψανα αγίων και διάφορα άλλα κειμήλια. Η βιβλιοθήκη ήταν αξιόλογη μέχρι την τελευταία πυρκαγιά. Τώρα έχει μόνο λίγα νεότερα χειρόγραφα και λίγα βιβλία.

Στη μονή είναι εγκαταστημένη αδελφότητα 60 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 10:55
Μονή του Αγίου Παύλου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1178&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή του Αγίου Παύλου βρίσκεται στους δυτικούς πρόποδες του Άθω. Απέχει 20 λεπτά από τη θάλασσα και είναι αφιερωμένη στην Υπαπαντή του Χριστού. Η μονή καταστράφηκε πολλές φορές από διάφορες αιτίες, για αυτό και τα κτήριά της ανήκουν σε διάφορες χρονικές περιόδους. Το καθολικό κτίστηκε λίγο πριν τα μέσα του 19ου αι. H μονή διαθέτει δώδεκα παρεκκλήσια, με πιο αξιόλογο εκείνο του Αγίου Γεωργίου με τοιχογραφίες Kρητικής τέχνης (1555). Στη μονή υπάγονται δύο Σκήτες: η Νέα Σκήτη και του Αγίου Δημητρίου.

Πρώτη μνεία της μονής έχουμε στο β΄ μισό του 10ου αι., κυρίως του κτήτορά της Παύλου Ξηροποταμηνού και μετά στα 1259. Μετά τις επιδρομές των Καταλανών υποβιβάζεται σε κελλί για να ξαναγίνει οριστικά μονή στο γ΄ τέταρτο του 14ου αι. Το 15ο αι. ενισχύεται οικονομικά από Σέρβους ηγεμόνες και στα μεταβυζαντινά χρόνια από ηγεμόνες παραδουνάβιων χωρών. Στη μονή φυλάσσονται φορητές εικόνες, κειμήλια, ιερά λείψανα και ιερα σκεύη. Η βιβλιοθήκη της μονής περιλαμβάνει 494 χειρόγραφα και περίπου 12.500 βιβλία.

Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 30 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 10:58
http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifΜονή Σταυρονικήτα

http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifhttp://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1182&size=m2 (http://javascript%3cb%3e%3c/b%3E:;) Η Μονή Σταυρονικήτα είναι μία από τις πιο μικρές σε έκταση μονές του Αγίου Όρους, αλλά με παραδοσιακή αρχιτεκτονική με το καθολικό του Αγίου Νικολάου στο κέντρο, την Tράπεζα στον πρώτο όροφο της νότιας πτέρυγας. Διαθέτει πολλά παρεκκλήσια και κτιστό υδραγωγείο, που μεταφέρει το νερό στη μονή. Νότια του καθολικού υψώνεται ο οχυρωματικός πύργος, ενώ γύρω από τη μονή υπάρχουν πολλά βοηθητικά κτήρια και ο αρσανάς.

Το μοναστήρι κτίστηκε από τον πατριάρχη Ιερεμία Α΄ το 1540, σε θέση παλαιότερης μονής, που υπήρχε ήδη στις αρχές του 11ου αι. Στα έργα αυτά του πατριάρχη περιλαμβάνεται, τόσο το καθολικό με τις τοιχογραφίες του όσο και η τράπεζα και το παρεκκλήσι του Προδρόμου με τις τοιχογραφίες τους. Νεότερες επισκευές έγιναν στο 18ο αι. και στις μέρες μας.

Διαθέτει πλούσια βιβλιοθήκη με σπάνια εικονογραφημένα χειρόγραφα και λειτουργικά ειλητάρια. Εκτός από τις τοιχογραφίες του καθολικού και της τράπεζας, έργο του μεγάλου κρητικού ζωγράφου του 16ου αι., Θεοφάνη, υπάρχει και μία σειρά εικόνων, που αποδίδονται σε αυτόν. Από τις άλλες εικόνες ξεχωρίζει η ψηφιδωτή εικόνα του Αγίου Νικολάου, ένα από τα σπάνια δείγματα στο είδος της, και μία εικόνα του ζωγράφου Μιχαήλ Δαμασκηνού, του β' μισού του 16ου αι., με την παράσταση του Προφήτη Ηλία.

Τα τελευταία χρόνια η μονή ανακαινίσθηκε σχεδόν εξ' ολοκλήρου από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Κατοικείται από μεγάλη και δραστήρια μοναχική αδελφότητα, η οποία μεριμνά για τη συντήρηση των κτηρίων, αλλά και την εξυπηρέτηση των προσκυνητών και επιστημόνων.

steangle
07.12.2007, 11:01
Μονή Ξενοφώντος

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1184&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή Ξενοφώντος είναι κτισμένη πάνω στη θάλασσα, ανάμεσα στις Μονές Δοχειαρίου και Αγίου Παντελεήμονος και είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Το νέο καθολικό της μονής κτίζεται στις αρχές του 19ου αι. και δεν είναι τοιχογραφημένο. Στο παλαιό καθολικό σώζονται αξιόλογες τοιχογραφίες του κρητικού ζωγράφου Αντωνίου (1544), καθώς και το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 17ου αι. Η μονή διαθέτει 14 παρεκκλήσια, από τα οποία τα οκτώ είναι μέσα στη μονή.

Πρώτη μνεία της μονής έχουμε στο τελευταίο τέταρτο του 11ου αι. Η περίοδος ακμής της διακόπτεται με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης(1453) και στη συνέχεια τις αλλεπάλληλες καταστροφές διαδέχονται ανακαινίσεις και δωρεές από ηγεμόνες παραδουνάβιων χωρών.

Ανάμεσα στα αξιόλογα κειμήλια της μονής συγκαταλέγονται δύο ψηφιδωτές εικόνες των Αγίων Γεωργίου και Δημητρίου (του 11ου αι.), ένα εικονίδιο από στεατίτη με παράσταση της Μεταμόρφωσης, εκκλησιαστικά σκεύη κ.ά. Στη βιβλιοθήκη της μονής φυλάσσονται 300 περίπου χειρόγραφα, διάφορα έγγραφα και πάνω από 4.000 βιβλία.

Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 35 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 11:02
Μονή Γρηγορίου

http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifhttp://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1188&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή Γρηγορίου είναι κτισμένη πάνω στη θάλασσα, στη νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου, ανάμεσα στις Μονές Διονυσίου και Σιμωνόπετρας και είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο. Το καθολικό κτίζεται και τοιχογραφείται μετά τα μέσα του 18ου αι. Η μονή διαθέτει δέκα παρεκκλήσια και τέσσερα κελλιά στις Καρυές.

Η μονή κτίστηκε το 14ο αι. και μετά υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες για αυτήν. Ο Ρώσος περιηγητής του 18ου αι. Μπάρσκυ αναφέρει ότι η μονή ανακαινίζεται το 1500, ότι είναι η μικρότερη από τις άλλες μονές και ότι στη μεγάλη πυρκαγιά του 1761 χάθηκαν σχεδόν όλα τα κειμήλια και τα έγγραφα που υπήρχαν εκεί. Μετά ακολουθεί μία περίοδος ερήμωσης, αλλά στη συνέχεια με τη βοήθεια ηγεμόνων της Μολδοβλαχίας η μονή ανοικοδομείται.

Μέσα στο καθολικό της μονής φυλάσσονται πολλά κειμήλια και εικόνες, από τις οποίες ξεχωρίζουν εκείνες του Αγίου Νικολάου, της Θεοτόκου Γαλακτοτροφούσας και της Θεοτόκου Παντάνασσας. Στη βιβλιοθήκη φυλάσσονται 297 χειρόγραφα, περίπου 4.000 βιβλία και πολλά έγγραφα. Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 70 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 11:03
Μονή Εσφιγμένου

http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifhttp://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1190&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Η Μονή Εσφιγμένου βρίσκεται δίπλα στη θάλασσα και αποτελείται από έναν ορθογώνιο περίβολο, ο οποίος δημιουργεί μια ευρύχωρη σχετικά αυλή. Στο κέντρο βρίσκεται το καθολικό (Ανάληψη του Κυρίου) και περιμετρικά παρατάσσονται οι πτέρυγες με τα κελλιά των πατέρων, τους χώρους φιλοξενίας και την τράπεζα. Η τράπεζα βρίσκεται δυτικά του καθολικού και είναι ημιανεξάρτητο κτήριο προσκολλημένο στη δυτική πτέρυγα.

Με το όνομα Μονή του Εσφιγμένου υπήρχε ήδη μονή από το 10ο αι. και φαίνεται ότι βρισκόταν σε ακμή. Ερημώθηκε πολλές φορές από πειρατικές επιδρομές, αλλά απέκτησε σημαντική δύναμη μετά το 18ο αι. Το καθολικό κτίστηκε το 1810 στη θέση παλαιότερου ναού που κατεδαφίστηκε, ενώ η τοιχογράφηση έγινε από Γαλατσάνους ζωγράφους το 1811 και 1818. Παλαιότερο κτήριο της μονής είναι η τράπεζα που διατηρεί τοιχογραφίες του 16ου-17ου αι.

Εκτός από το καθολικό και την τράπεζα, η μονή διαθέτει μια πολύ καλή συλλογή βυζαντινών και μεταβυζαντινών εικόνων, από τις οποίες ξεχωρίζει η ψηφιδωτή εικόνα του Χριστού. Η βιβλιοθήκη περιλαμβάνει πολλά και σπάνια χειρόγραφα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει το υπ' αριθμόν 14 για τις σπάνιες μκρογραφίες του.

Η μονή κατοικείται από ισχυρή μοναχική αδελφότητα και αποτελεί παράδειγμα ισχυρής προσήλωσης στην αγιορειτική ορθόδοξη παράδοση.
http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif

steangle
07.12.2007, 11:05
Μονή του Αγίου Παντελεήμονος

http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifhttp://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1194&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Η Μονή του Αγίου Παντελεήμονος είναι κτισμένη σε ένα ορμίσκο, κοντά στη Μονή Ξενοφώντος από την πλευρά του Σιγγιτικού κόλπου και είναι αφιερωμένη στον ομώνυμο Άγιο. Η μονή δίνει την εντύπωση μικρής πολιτείας με τις πολλές και πολυόροφες οικοδομές και τους ψηλούς τρούλους των ναών. Το καθολικό κτίζεται στις αρχές του 19ου αι. και έχει τοιχογραφίες ρωσικής τέχνης. Η μονή έχει 15 παρεκκλήσια και 5 κελλιά, 2 από τα οποία είναι στις Καρυές. Έχει επίσης το μετόχι της Χρωμίτσας, την Σκήτη του Ξυλουργού ή της Θεοτόκου, την Νέα Θηβαϊδα ή Γουρουνοσκήτη και το Παλαιομονάστηρο.

Το 13ο αι. η μονή καίγεται και την ανακατασκευή της ενισχύουν οικονομικά ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος και Σέρβοι ηγεμόνες. Περίοδοι ακμής εναλλάσονται με περιόδους ανέχειας. Οι μοναχοί είναι Έλληνες και Ρώσοι, οι οποίοι μετά το 1497 υπερτερούν αριθμητικά. Το 18ο αι. η μονή επανέρχεται σε ελληνικά χέρια για να επικρατήσουν ξανά οι Ρώσοι το 1875.

Στη μονή φυλάσσονται πολλές φορητές εικόνες και ένα πλήθος κειμηλίων και αμφίων. Η βιβλιοθήκη της μονής περιέχει 1320 ελληνικά χειρόγραφα, 60 σλάβικα και πάνω από 20.000 βιβλία, ελληνικά και ρώσικα.

Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 40 μοναχών.

steangle
07.12.2007, 11:06
Μονή Κωνσταμονίτου

http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1219&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;)Η Μονή Κωνσταμονίτου βρίσκεται ανάμεσα στις Μονές Ζωγράφου και Δοχειαρίου, μισή ώρα από τη θάλασσα από την πλευρά του Σιγγιτικού κόλπου και είναι αφιερωμένη στον πρωτομάρτυρα Στέφανο. Το καθολικό κτίζεται μετά τα μέσα του 19ου αι., στον τύπο του αθωνικού καθολικού, πάνω στα ερείπια του παλιότερου ναού και διαθέτει 9 παρεκκλήσια.

Η μονή αναφέρεται από τον 11 αι. Στις αρχές του 14ου αι. καταστρέφεται. Αυτoκρατορικά χρυσόβουλλα καθορίζουν τα σύνορά της και Σέρβοι ηγεμόνες συγκαταλέγονται στους ευεργέτες της. Στα μεταβυζαντινά χρόνια οι περίοδοι ακμής εναλλάσσονται με περιόδους ανέχειας.

Από τα κειμήλια της μονής ξεχωρίζουν οι εικόνες του Πρωτομάρτυρος Στέφανου, της Θεοτόκου Οδηγήτριας και της Θεοτόκου Αντιφωνήτριας. Υπάρχουν ακόμη λειψανοθήκες, εκκλησιαστικά σκεύη, χρυσόβουλλα κ.ά. Στη βιβλιοθήκη φυλάσσονται 110 χειρόγραφα και πολλά βιβλία. Στη μονή είναι εγκατεστημένη αδελφότητα 30 περίπου μοναχών.

steangle
07.12.2007, 11:08
Ναός Πρωτάτου (Κοίμηση Θεοτόκου)

http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gifhttp://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1141&size=m2 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:;) Εκτός από τα μοναστικά συγκροτήματα του Αγίου Όρους, υπάρχει και η πολίχνη των Καρυών, που είναι και η πρωτεύουσα της μοναστικής πολιτείας. Όλα τα κτίσματα που υπάρχουν στις Καρυές ανήκουν στις είκοσι μονές. Ανάμεσα στα πολυάριθμα αυτά κελλιά, πολλά από τα οποία είναι τοιχογραφημένα, περιλαμβάνονται και τα Αντιπροσωπεία -κονάκια- των δεκαεννέα από τις είκοσι μονές.

Στο κέντρο του οικισμού βρίσκεται ο περίφημος ναός του Πρωτάτου, που ονομάστηκε έτσι διότι αποτελεί την έδρα του Πρωτεπιστάτη (Πρώτου). O ναός αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, είναι ο αρχαιότερος όλων των καθολικών του Αγίου Όρους. Στην αρχική του μορφή, η οποία ανάγεται στον 10ο αιώνα, ήταν τρίκλιτη βασιλική με υπερυψωμένο φωταγωγό. Η σημερινή του μορφή είναι αποτέλεσμα διαδοχικών επεμβάσεων και ανακαινίσεων, με σπουδαιότερη αυτήν του Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτη (πριν τα μέσα του 10ου αιώνα). Τυπολογικά ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής με εγκάρσιο κλίτος, διαμορφώνοντας με αυτόν τον τρόπο τους "χορούς".

Στο ναό του Πρωτάτου διασώζεται ένα εξαιρετικό σύνολο τοιχογραφιών αντιπροσωπευτικό της άνθησης της μνημειακής ζωγραφικής που παρατηρείται στο Όρος στο τέλος του 13ου και στις αρχές του 14ου. Στις επιφάνειες των τοίχων του ναού η διακόσμηση διατάσσεται σε τέσσερις επάλληλες ζώνες. Στην ανώτερη και κατώτερη ζώνη παριστάνονται ολόσωμες μορφές προπατόρων, προφητών και στρατιωτικών αγίων. Στις δύο ενδιάμεσες και πλατύτερες ζώνες απεικονίζονται, χωρίς διαχωριστικές ταινίες αναμεσά τους, ευαγγελικές σκηνές και σκηνές από το βίο της Θεοτόκου. Μεταξύ αυτών των σκηνών παρεμβάλλονται οι Ευαγγελιστές. Τοιχογραφημένες εικόνες της Ένθρονης Θεοτόκου και του Ένθρονου Χριστού κοσμούν τα δύο μεγάλα προσκυνητάρια μπροστά από το ιερό. Στο ιερό βήμα παριστάνονται κυρίως αγιορείτες άγιοι. Ο τοιχογραφικός διάκοσμος του Πρωτάτου, ο οποίος εκτελέσθηκε πιθανότατα κατά την πρώτη πατριαρχία του Αθανασίου Α' (1289-93, 1305-10), αποδίδεται σύμφωνα με την Ερμηνεία της ζωγραφικής Τέχνης του Διονυσίου εκ Φουρνά του 18ου αι. στον μυθικό ζωγράφο Μανουήλ Πανσέληνο από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος είναι άγνωστος από άλλες πηγές. Η συγγένεια των τοιχογραφιών του Πρωτάτου με τις τοιχογραφίες του παρεκκλησίου του Αγίου Ευθυμίου στη βασιλική του Αγίου Δημητρίου, οι οποίες χρονολογούνται στα 1303, ενισχύουν την απόδοση τους σε καλλιτεχνικό εργαστήριο της Θεσσαλονίκης.

Εκτός από το ναό του Πρωτάτου, στις Καρυές βρίσκονται το κελλί του Ραβδούχου με τοιχογραφίες του 12ου αιώνα, καθώς επίσης και το μεταβυζαντινό κελλί του Διονυσίου εκ Φουρνά. Γνωστή είναι επίσης και η Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, όπου βρίσκεται ο μεγαλοπρεπής ναός του, ο μεγαλύτερος των Βαλκανίων κατά το 19ο αιώνα.

Στις Καρυές εδρεύει η Ιερά Κοινότητα, η πλούσια βιβλιοθήκη της οποίας συμπεριλαμβάνει 117 χειρόγραφους κώδικες, από τους οποίους οι 47 είναι περγαμηνοί, και μεγάλο αριθμό εντύπων βιβλίων. Στο αρχειοφυλάκιο του Πρωτάτου φυλάσσεται το πρώτο Τυπικό του Αγίου Όρους, ο λεγόμενος «Τράγος» (972), με το οποίο εισάγεται επίσημα το κοινοβιακό σύστημα στο Άγιο Όρος και το οποίο διασώζει την ιδίοχειρη υπογραφή του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή.

Στις Καρυές εδρεύουν επίσης η Διοίκηση του Αγίου Όρους, η Αστυνομία, η Πυροσβεστική, τα ΕΛΤΑ, ο ΟΤΕ, η Αγροτική Τράπεζα, το Κέντρο Υγείας Αγίου Όρους, ενώ τοπικό γραφείο διαθέτει και η 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Τέλος, υπάρχουν κάποια εμπορικά καταστήματα, δύο μαγειρεία και δύο ξενώνες.

steangle
07.12.2007, 11:10
http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=1145&size=l1 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:window.close%28%29;) http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif
Τέμπλο, νότιο προσκυνητάριο: Χριστός ένθρονος (π. 1290)

steangle
07.12.2007, 11:12
http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=4279&size=l1 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:window.close%28%29;) http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif
Κεντρικό κλίτος, τοιχογραφία: η Ανάσταση και η Εμφάνιση του Χριστού στους μαθητές (π. 1290)

steangle
07.12.2007, 11:13
http://odysseus.culture.gr/java/image?foto_id=4282&size=l1 (http://javascript%3Cb%3E%3C/b%3E:window.close%28%29;) http://odysseus.culture.gr/0/spacer.gif

Κεντρικό κλίτος, τοιχογραφία: ο άγιος Θεόδωρος ο Τύρων (π. 1290)