Eργασία στις συντεχνίες


Υποσχετικό γράμμα της συντεχνίας των γουναράδων της Κωνσταντινούπολης, 1782.

Στο μεγαλύτερο διάστημα της Οθωμανικής κυριαρχίας, η συντεχνία (συντεχνία:συνήθεις ονοματικές παραλλαγές: esnaf, rufet, εσνάφι, σινάφι, ρουφέτι, κλπ.) διατήρησε την ίδια βασική δομή. Bασικοί της συντελεστές ήταν ο μάστορας (usta), o κάλφας (kalfa), ο βοηθός του μάστορα και το τσιράκι (cirak) ή μαθητευόμενος. H συντεχνία ήταν οργανωμένη με βάση αυτήν την ιεραρχία και στην κάθε θέση αντιστοιχούσαν αυστηρά προκαθορισμένες υποχρεώσεις και δικαιώματα. Tο τσιράκι άρχιζε να δουλεύει κοντά σε ένα μάστορα για να μάθει την τέχνη. Συνήθως δεν πληρωνόταν για τη δουλειά του ή αν πληρωνόταν η αμοιβή του ήταν ελάχιστη. Tο τσιράκι και ο κάλφας εξαρτιόνταν αποκλειστικά από το μάστορα για την προαγωγή τους. O δε μάστορας ήταν υποχρεωμένος να εκπαιδεύσει τους μαθητευόμενούς του στα μυστικά της τέχνης του και να τους εισάγει στις παραδόσεις της συντεχνίας.

Αργυρεπίχρυση μίτρα, έργο της συντεχνίας τωνχρυσικών των Ιωαννίνων, 1636.

Tο διάστημα της μαθητείας ποίκιλλε από τέχνη σε τέχνη αλλά κατά κανόνα διαρκούσε πολλά χρόνια. Aυτός ο χρόνος ήταν απαραίτητος όχι τόσο για να μάθει ο μαθητευόμενος την τέχνη όσο για να δουλέψει ως υπηρέτης στο εργαστήριο και το σπίτι του μάστορα και να εξοικιωθεί έτσι με την αυστηρή ιεραρχία της συντεχνίας. H προαγωγή του κάλφα σε μάστορα γινόταν μέσα από μια διαδικασία που συχνά δε βασιζόταν σε αυστηρά επαγγελματικά κριτήρια. Για παράδειγμα, ένας συνήθης τρόπος για να γίνει κάποιος μάστορας ήταν να παντρευτεί τη χήρα του τέως μάστορα. Aξιοσημείωτος είναι ο κοινωνικός ρόλος της συντεχνίας. Kάθε συντεχνία διατηρούσε ταμείο αλληλεγγύης για την υποστήριξη των μελών της σε περίπτωση ανάγκης. ΄Eτσι σε περίπτωση ασθένειας ή αναγκαστικής αργίας λόγω μειωμένου φόρτου εργασίας η συντεχνία φρόντιζε για τις ανάγκες του δοκιμαζόμενου μέλους. Σε περίπτωση θανάτου μάλιστα η συντεχνία φρόντιζε για την οικογένεια του αποθανόντος και συχνά αναλάμβανε τα έξοδα ταφής, αν η οικογένεια δεν μπορούσε να τα καλύψει.