Στην αγορά


Tchocadar-υπηρέτης, 1804.

Αν ζητούσε κανείς την πιο χαραστηριστική εικόνα για τη συνάθροιση των ανθρώπων στην περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας, σίγουρα θα έπρεπε να στρέψει το βλέμμα του στην κεντρική αγορά μιας Οθωμανικής πόλης, στο πιο ζωντανό κομμάτι της πόλης στη διάρκεια της ημέρας. Εκεί εξελίσσονταν οι οικονομικές πράξεις, εκεί συναντιόνταν και εργάζονταν οι περισσότεροι κάτοικοι της πόλης, εκεί έφταναν και από εκεί διαδίδονταν τα νέα. Η κίνηση διαρκούσε από το πρωί ως τη δύση του ηλίου. Οι επισκέπτες, στην πλειοψηφία τους άντρες, αφιέρωναν περισσότερο χρόνο στο να διαπραγματεύονται με τους πωλητές παρά στο να αγοράζουν. Το παζάρεμα, η πιο χαρακτηριστική πρακτική της αγοράς στην Ανατολή, προξενούσε εντύπωση και έλκυε τους ξένους επισκέπτες. Οι γυναίκες σπάνια περιφέρονταν χωρίς λόγο στην αγορά, ενώ εκείνες που ανήκαν σε υψηλότερα κοινωνικά στρώματα προτιμούσαν να στέλνουν για τα ψώνια τους υπηρέτες ή τις υπηρέτριές τους. Μικρέμποροι από την ενδοχώρα της πόλης κατέβαιναν στην αγορά για να πουλήσουν προϊόντα που αγόραζαν από την περιοχή τους. Χωρικοί κουβαλούσαν και διέθεταν στα καταστήματα τα αγροτικά προϊόντα τα οποία συνέλεγε ο τιμαριώτης από τη φορολογία.


Καμήλες φορτωμένες εμπορεύματα στην κεντρική πλατεία της Κωνσταντινούπολης, 1812.

Στις κεντρικές πλατείες, στα χάνια και στα καραβάν-σαράγια έμποροι αγόραζαν ζώα και εμπορεύματα και προετοίμαζαν το ταξίδι των καραβανιών τους. Κοντά στους τελευταίους, προσκυνητές και ταξιδιώτες έψαχναν να μισθώσουν οδηγούς, άμαξες και ζώα για να συνεχίσουν την πορεία τους. Η επίσκεψη στην αγορά του τοπικού άρχοντα, ενός σημαντικού προσώπου ή ακόμα και του σουλτάνου με τις πολυμελείς συνοδείες τους, αποτελούσε ξεχωριστό θέαμα για τον επισκέπτη της αγοράς. Οι δραστηριότητες διακόπτονταν προσωρινά για φαγητό, ενώ οι ήμερες αργίας συνδέονταν με το θρήσκευμα των εμπορευομένων: Παρασκευή για τους μουσουλμάνους, Σάββατο για τους εβραίους, Κυριακή για τους χριστιανούς. Η κίνηση και ο θόρυβος σταματούσαν μόνο τη νύχτα, όταν οι νυχτοφύλακες εμπόδιζαν την είσοδο και απαγόρευαν την κυκλοφορία στο χώρο της αγοράς.