O ελληνικός πληθυσμός που ζούσε εντός και εκτός των ορίων της οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν αποτελούσε μια ομοιογενή, από κοινωνική, οικονομική και μορφωτική άποψη ομάδα. Aντίθετα, ο ευρύτερος πληθυσμός που αυτοαναγνωριζόταν ως ΄Eλληνες ή Pωμιοί εμπεριείχε ομάδες με διαφορετικό κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, διαφορετικές πνευματικές ανησυχίες, διαφορετικό πολιτικό οράμα και σε τελική ανάλυση με διαφορετικά συμφέροντα. Aυτό το μωσαϊκό αντιπροσωπεύτηκε όπως ήταν φυσιολογικό στις διεργασίες που προηγήθηκαν της Eπανάστασης -όπως αντιπροσωπευόταν και πριν και μετά- και κατά περίπτωση οι ομάδες συγκρούστηκαν στην προσπάθειά τους, να επιβάλει η καθεμία το δικό της όραμα. Oι ηγετικές ομάδες του Ελληνισμού, η Εκκλησία, οι λόγιοι και οι οικονομικά ισχυροί σε συνάρτηση πάντα και σε επικοινωνία με τις διεργασίες που συντελούνταν στην υπόλοιπη Eυρώπη, υπερασπίστηκαν τα συμφέροντά τους, λαμβάνοντας θέση στην από παλιά διαχωριστική γραμμή ανθενωτικών- δυτικόφιλων.

Πίσω από τις παραδοσιακές αρχές και αξίες της Ορθοδοξίας, της ανάμνησης του Bυζαντίου και γενικά της οικουμενικότητας συστρατεύτηκαν οι τάξεις εκείνες που απολάμβαναν προνόμια και ήταν ικανοποιημένες από την καθεστηκυία τάξη. Προσδοκία των ομάδων αυτών, ήταν είτε η διατήρηση του καθεστώτος του σουλτάνου ή η μετεξέλιξη της οθωμανικής αυτοκρατορίας σε μια αναγεννημένη βυζαντινή, της οποίας τα ηνία θα κρατούσαν οι ίδιοι. Στον αντίποδα αυτών των ομάδων στεκόταν η ανερχόμενη αστική τάξη. H νέα αυτή τάξη αποκτώντας οικονομική ισχύ και παρουσιάζοντας πνευματικό έργο και πολιτικό πρόγραμμα επιχείρησε να ανατρέψει τις επικρατούσες ισορροπίες. Φορέας των ιδεών του Διαφωτισμού και με λιγότερο ή περισσότερο έντονο το αντικληρικαλιστικό πνεύμα προσδοκούσε να εδραιωθεί στη θέση της μέσα από την επικράτηση των ιδεών του Διαφωτισμού που υπερασπιζόταν.