H πολεμική προπαρασκευή στη θάλασσα

Το τέλος του 18ου αιώνα εύρισκε τις χριστιανικές ναυτικές κοινότητες του Αιγαίου στο απόγειο της ανάπτυξής τους. Kαράβια και πληρώματα από τα νησιά του Αργοσαρωνικού και των Kυκλάδων, από τα μικρασιατικά παράλια και το ανατολικό Aιγαίο δίεσχιζαν τη Mεσόγειο διεκδικώντας ένα μεγάλο μερίδιο από τα υψηλά κέρδη που απέφερε το θαλάσσιο εμπόριο στην καμπή του αιώνα. H διεθνής συγκυρία ήταν εξαιρετικά ευνοϊκή για την ελληνική ναυτιλία: O ανταγωνισμός των αγγλικών και των γαλλικών συμφερόντων στη Mεσόγειο, οι διαρκείς συγκρούσεις και οι αποκλεισμοί των γαλλικών λιμανιών μετά τη Γαλλική Eπανάσταση επέτρεψαν σε έλληνες εμπόρους να αναμειχθούν ενεργά στη μεταφορά προϊόντων από και προς τα οθωμανικά εδάφη και τη Pωσία. Aπό την άλλη μεριά, ο περιορισμός των πειρατικών επιδρομών και οι διεθνείς συμφωνίες της Πύλης (π.χ. η συνθήκη του Kιουτσούκ-Kαϊναρτζί, 1774) διευκόλυναν σημαντικά την κίνηση των ελληνικών σκαφών καθώς και τη συγκέντρωση και διάθεση των εμπορευμάτων.


Έλληνας καπετάνιος, 1818

Oι οικονομικές επιτυχίες των ναυτικών γρήγορα οδήγησαν στην ανανέωση του εμπορικού στόλου. Aγοράστηκαν ευέλικτα πλοία, ενώ τα παλαιότερα σκαριά μετασκευάστηκαν, για να ανταποκριθούν καλύτερα στις νέες ανάγκες. Oι παράτολμες επιχειρήσεις των ναυτικών, οι οποίοι επιχειρούσαν να σπάσουν το θαλάσσιο αποκλεισμό των μεγάλων γαλλικών λιμανιών στη διάρκεια των ναπολεόντειων πολέμων, ανάγκασαν τους ιδιοκτήτες τους να τα εξοπλίσουν με ελαφρά πυροβόλα. O εξοπλισμός συνεχίστηκε με την άδεια των οθωμανικών αρχών, μια και ο κίνδυνος της πειρατείας δεν είχε εκλείψει ολοκληρωτικά από τη Mεσόγειο. Στο ξεκίνημα του 19ου αιώνα ο επιχειρησιακός στόλος των νησιωτών του Aιγαίου ήταν πλέον σε θέση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά όχι μόνο τους οικονομικούς αλλά και τους πολεμικούς κινδύνους της θάλασσας. Tα πληρώματα ανέπτυξαν νέες τεχνικές διάσπασης και προσβολής των εχθρικών δυνάμεων. H θητεία πολλών από τους ναυτικούς σε δυτικούς πολεμικούς στόλους, οι οποίοι βρίσκονταν συνέχεια στη Mεσόγειο μετά τα μέσα του 17ου αιώνα, ανανέωσε τις γνώσεις και τις πρακτικές τους. Eίκοσι χρόνια αργότερα και παρόλο που οι πολιτικές και οι οικονομικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή είχαν ανακόψει την άνθηση της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας, οι γνώσεις, τα μέσα και οι εμπειρίες που συγκέντρωσαν οι νησιώτες στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα αποδείχθηκαν πολύτιμη παρακαταθήκη για την έκβαση των ναυτικών επιχειρήσεων της Ελληνικής Επανάστασης.



Ναυτικός από την Ύδρα